Osmanlı Ekonomik Sistemi – Gelir Kaynakları İnfografik Görsel

[Engin Demirci]

Osmanlı Ekonomik Sistemi – Gelir Kaynakları İnfografik Ders Notu



https://drive.google.com/file/d/1_nRzmV1Ob91Lzd_s67FaHrA83rpThL0x/view?usp=sharing

OSMANLI EKONOMİK SİSTEMİ VE GELİR KAYNAKLARI​

1. NEDİR?​

Osmanlı ekonomisinin temeli topraktır.
Devlet anlayışı şudur:

“Üretim varsa vergi var, vergi varsa devlet var.”

Amaç:

• Üretimi artırmak
• Vergi düzenini sağlamak
• Ordu ve devlet masraflarını karşılamak
• Merkezi otoriteyi güçlü tutmak

---

2. TEMEL DİREK: TARIM VE Tımar Sistemi​

• Toprakların çoğu miri arazi (devlete ait).
• Köylü toprağı işler.
• Vergi → Tımar sahibine gider.
• Tımar sahibi → Bu gelirle Cebelü (atlı asker) yetiştirir.

Devlet maaş ödemez → Sistem kendi kendini finanse eder.

Ekonomi + Ordu birlikte işler.

SINAV İpucu:
Tımar = Ekonomik + Askerî sistem

---

3. VERGİLER (En Büyük Gelir Kaynağı)​

A) ŞER’İ VERGİLER (Dinî Temelli)​

Vergi	Kimden Alınır	Açıklama
Öşür	Müslüman çiftçi	Ürünün 1/10’u
Haraç	Gayrimüslim çiftçi	Toprak/ürün vergisi
Cizye	Gayrimüslim erkek	Askerlik yapmama vergisi

---

B) ÖRFÎ VERGİLER (Padişahın koyduğu)​

Vergi	Açıklama
Çift Resmi	Toprağı işleme vergisi
Avarız	Olağanüstü durum vergisi
Bâc / İhtisap	Çarşı-pazar vergisi
Ağnam	Küçükbaş hayvan vergisi

Sınav İpucu:
Şer’i = Dine dayalı
Örfî = Devlet düzenlemesi

---

4. TİCARET VE GÜMRÜK GELİRLERİ​

Osmanlı;

• İpek Yolu
• Baharat Yolu
  üzerinde bulunduğu için büyük ticaret geliri elde etti.

Gelirler:

• Gümrük vergileri
• Liman vergileri
• Bedesten ve çarşı vergileri
• Kervansaray işletmeleri

Ticaret canlıysa hazine güçlüdür.

---

5. SAVAŞ VE BAĞLI DEVLET GELİRLERİ​

• Ganimetlerin 1/5’i (Pençik) devlete aittir.
• Bağlı devletlerin yıllık vergileri (Erdel, Eflak, Boğdan gibi)
• Fetihlerden gelen ekonomik kazanç

---

6. MADEN, ORMAN VE DARPANE GELİRLERİ​

• Altın, gümüş, bakır madenleri
• Tuzlalar
• Orman işletmeleri
• Darphanelerde para basımı

Bu gelirler doğrudan Hazine-i Amire’ye giderdi.

---

7. SÜREÇ (Ekonomik Döngü)​

1⃣ Halk üretir
2⃣ Vergi toplanır
3⃣ Hazine güçlenir
4⃣ Ordu ve kamu hizmetleri finanse edilir

---

8. SONUÇ​

Uzun süre güçlü mali yapı

Devlet maaş yükünden kurtulur

Ordu hazır tutulur

Ancak:

Tımar sistemi bozulunca

İltizam yaygınlaşınca

Vergi baskısı artınca ekonomik denge zayıflamıştır.

9. ÖNEMİ​

• Osmanlı’nın 600 yıl ayakta kalmasının temelidir.
• Ekonomi–toprak–ordu zinciri birbirine bağlıdır.
• Devlet “üretimi koruyan” bir sistem kurmuştur.

Okumaya devam et...